Eskişehir’de su abonelerini yakından ilgilendiren hukuki bir tartışma alevlendi. Tüketiciyi Destekleme Derneği (TÜKDES) Genel Sekreteri Bülent Arslankaya, Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü’nün (ESKİ) Elektronik Kartlı Sayaç (EKS) uygulamalarındaki bir yönetmelik maddesinin 6502 Sayılı Tüketici Kanunu’na aykırı olduğunu belirterek sert bir açıklama yaptı.
Arslankaya, ESKİ Tarifeler Yönetmeliği’nin 11. maddesinin 9. fıkrasının, arıza durumunda ispat külfetini tamamen tüketiciye yüklediğini ve bunun bir "haksız şart" olduğunu vurguladı.
"İspat Külfeti Tüketiciye Yüklenemez"
TÜKDES Genel Sekreteri Bülent Arslankaya’nın dikkat çektiği ana başlıklar şunlar:
-
Peşin Suçlu Tüketici: Yönetmelik, sayacın arızalı çıkması durumunda tamir ücretini ve oluşan tüketim bedelini doğrudan aboneye yüklüyor. Bu durum, arızanın tüketici kusuruyla oluştuğunun peşinen kabul edilmesi anlamına geliyor.
-
İdarenin Sorumluluğu: Sayacın montajı, mühürlenmesi, teknik kontrolü ve periyodik muayenesi tamamen idarenin (ESKİ) sorumluluğundadır. İdarenin kontrolündeki bir cihazın arızalanmasında, kusurun tüketicide olduğunu kanıtlama yükümlülüğü idareye aittir.
-
Hukuki Geçersizlik: 6502 sayılı Kanun’un 5. maddesine göre, tüketiciyle müzakere edilmeden sözleşmeye dâhil edilen ve tüketici aleyhine dengesizliğe yol açan şartlar "haksız şart" kabul edilir ve kesin hükümsüzdür.
Normlar Hiyerarşisi Hatırlatması
Arslankaya, hiçbir yönetmeliğin kanuna aykırı olamayacağını belirterek şu çağrıda bulundu:
"Kamu gücü kullanılarak hazırlanmış olsa bile, ESKİ Tarifeler Yönetmeliği kanunun emredici hükümlerine aykırı olamaz. Bu madde Anayasa’nın 172. maddesine ve Tüketici Kanunu’na aykırıdır; derhal yeniden düzenlenmelidir."
Eskişehir’de "Vatandaşı Suyla Terbiye Etme" Dönemi mi?
TÜKDES’in bu haklı isyanı, Eskişehir Büyükşehir Belediyesi’nin (EBB) yönetim anlayışındaki "ben yaptım oldu" mantığının yeni bir tezahürüdür:
Teknolojik Fırsatçılık vs. Tüketici Hakları:
Elektronik Kartlı Sayaç (EKS) sistemini vatandaşa "kolaylık" gibi sunan yerel yönetim, iş arızaya ve bedel ödemeye gelince sorumluluğu üzerinden atıyor. Bakan Uraloğlu’nun Türksat 6A ile dünyaya teknoloji ihraç ettiği bir Türkiye’de; Eskişehir Belediyesi’nin bozulan bir su sayacının sorumluluğunu bile vatandaşa yıkması "teknolojik vizyonsuzluktur".
Su Zammından Sonra Şimdi de "Sayaç Operasyonu":
Eskişehirli zaten Türkiye’nin en pahalı sularından birini içmeye zorlanırken (Sayfa 216), şimdi de bozulan sayaçların faturasıyla karşı karşıya bırakılıyor. Bu, bir hizmet belediyeciliği değil; Oxford'un uyardığı "Öfke Yemi" stratejisinin yerel bir versiyonudur: Vatandaşı bürokrasi ve haksız ödemelerle yorup tepkisizleştirmek.
Liyakatsiz Denetimlerin Faturası:
Belediyeye "ailecek girenler" (Sayfa 266) ve liyakatsiz kadrolar, teknik kontrolleri tam yapamadığında faturayı yine Eskişehirli Mehmet Efendi ödüyor. Nebi Hatipoğlu’nun "masal değil iş" (Sayfa 268) uyarısı burada da karşılık buluyor. Devlet yurtlarda bin TL’ye her imkânı sunarken (Sayfa 265), belediye bozulan sayacın tamirini bile vatandaşa yüklüyor.
2026 Vizyonunda Hukuk Devleti mi, Belediye Devleti mi?
Gürhan Albayrak’ın "müze" (Sayfa 265) ve Bakan Bak’ın "eser" vizyonuyla Eskişehir’i kalkındırma çabasına karşılık; ESKİ’nin bu yönetmeliği, şehri 90’ların baskıcı yerel yönetim anlayışına geri çekiyor. Hukuksuz maddelerle halkın cebine göz dikmek, Eskişehir’in "marka şehir" imajını duba siyaseti kadar zedeliyor. |
