Stres Sadece Ruhu Değil Bedeni de Vuruyor: "Psikosomatik Ağrılara" Dikkat!
Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi’nden Psikolog Dr. Ezgi Dokuzlu Tezel, modern yaşamın en büyük sorunlarından biri olan stresin, vücutta kalıcı fiziksel hasarlara yol açabileceği konusunda kritik uyarılarda bulundu. Beynin tehdit algısıyla tetiklenen "savaş ya da kaç" tepkisinin, fiziksel bir eylemle boşaltılamadığında kaslarda laktik asit ve metabolik atık birikimine neden olduğunu belirten Tezel, bu durumun kronik yorgunluk ve sertlik yarattığını ifade etti.
Tıbbi tetkiklerde bir neden bulunamamasına rağmen hissedilen gerçek ağrıların "psikosomatik ağrı" olarak tanımlandığını vurgulayan uzman; stresin en çok dolaşım, sindirim ve sinir sistemini vurduğunu söyledi. Özellikle kalp çarpıntısı, mide asidi artışı, şişkinlik ve zonklayıcı migren ağrılarının temelinde psikolojik etkenlerin yatabileceğine dikkat çeken Dr. Tezel, stresin beynin ağrı eşiğini düşürerek kişiyi acıya karşı daha hassas hale getirdiğini belirtti.
Stresin Beden Üzerindeki Fizyolojik Haritası
Beden ve zihin arasındaki etkileşim, stres anında bir "savaş ya da kaç" tepkisiyle başlar. Ancak bu tepki fiziksel bir eylemle (koşmak veya dövüşmek gibi) sonlanmadığında, enerji vücutta hapsolur.
Sistemlere Göre Stres Tepkileri
-
Kas ve İskelet Sistemi: Mikro kasılmalar kalıcı hale gelir. Gevşeme sinyali gelmediği için laktik asit birikir; bu da geçmeyen omuz, sırt ağrıları ve genel yorgunluğa neden olur.
-
Dolaşım Sistemi: Herhangi bir kalp hastalığı olmasa bile stres; çarpıntı ve göğüs ağrısı (psikosomatik ağrı) yaratabilir.
-
Sindirim Sistemi: Stres anında vücut sindirimi "acil olmayan iş" olarak görür. Sonuç: Şişkinlik, kabızlık ve mide asidinin artmasıyla gelen yanma hissi.
-
Sinir Sistemi (Migren): Damarlardaki olağan dışı kasılmalar ağrı sinirlerini uyarır. Özellikle alın ve göz çevresinde zonklayıcı ağrılar tetiklenir.
Stres: Kısa Süreli mi, Kronik mi?
Stresin etkilerini anlamak için bu iki süreci birbirinden ayırmak gerekir:
| Özellik |
Kısa Süreli Stres (Akut) |
Uzun Süreli Stres (Kronik) |
| Beden Tepkisi |
Kaslar kasılır, nabız hızlanır. |
Kaslar gevşemeyi unutur, mikro kasılmalar kalıcı olur. |
| Sistem Durumu |
Tehlike geçince parasempatik sistem devreye girer. |
Denge bozulur, sistem sürekli alarmda kalır. |
| Sonuç |
Koruyucu refleks. |
Kronik ağrı, metabolik atık birikimi ve tükenmişlik. |
| Belirtiler |
Anlık heyecan, terleme. |
Şişkinlik, iştah değişimi, migren tetiklenmesi. |
Psikosomatik Ağrı Nedir?
Makalede en dikkat çeken noktalardan biri de psikosomatik ağrı tanımıdır. Bu ağrılar:
-
Gerçektir: Kişi bu ağrıyı fiziksel olarak hisseder, "uydurma" değildir.
-
Tıbbi Kaynağı Belirsizdir: Tetkiklerde dokusal bir hasar bulunamayabilir.
-
Duygusal Sinyaldir: Beden, zihnin taşıyamadığı yükü ağrı olarak dışa vurur.
Önemli Not: 3-4 haftadan uzun süren ve tıbbi açıklaması bulunamayan ağrılarda, bedensel tedavinin yanı sıra bir psikolog veya psikiyatrist desteği almak, "sessiz katil" stresin etkilerini yönetmek için kritik bir adımdır.
|
