Yemek yemeyi reddetmek ya da aşırı yemek, sadece bir iştah meselesi mi? Klinik Psikolog Sera Elbaşoğlu, yeme bozukluklarının temelinde "mükemmeliyetçilik" ve "hayatı kontrol etme çabası" olduğunu vurguladı. Uzmanlara göre kişi, hayatındaki belirsizliği bedenini terbiye ederek aşmaya çalışıyor.
Modern dünyanın "kusursuz beden" dayatması ve bireyler üzerindeki yoğun denetim, psikolojik bir savunma mekanizması olarak yeme bozukluklarını tetikliyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi’nden Klinik Psikolog Sera Elbaşoğlu, yeme bozukluklarının yemekten ziyade; kimlik, değer ve kontrol ihtiyacıyla ilgili olduğunu açıkladı.
KONTROLÜN SON KALESİ: BEDEN
Özellikle baskıcı aile yapılarında veya yoğun denetim altındaki çevrelerde büyüyen bireylerin, hayatlarında kontrol edebildikleri tek alanın "kendi bedenleri" olduğunu belirten Elbaşoğlu, şu analizi yaptı:
"Kişi, hayatındaki diğer alanlarda kontrolü kaybettiğini hissettiğinde, bu ihtiyacını bedeni üzerinden telafi etmeye çalışır. Yeme düzenini 'kusursuz' hale getirdiğinde, hayatındaki her şeyin yoluna gireceğine dair yanlış bir inanç geliştirir. Bu, Anoreksiya Nervoza gibi tablolarda sıkça gördüğümüz bir durumdur."
YER DEĞİŞTİRME VE DUYGUSAL ÇATIŞMA
Yeme bozukluklarında "yer değiştirme" savunma mekanizmasının işlediğini kaydeden Elbaşoğlu, bireyin bir alanda yaşadığı ağır duygusal yükü yemek yeme davranışına yönlendirdiğini söyledi. Ergenlik döneminde bu durumun daha belirginleştiğini ifade eden uzman, bağımsızlık arayışındaki gencin ebeveyn otoritesine karşı bedeni üzerinden "sembolik bir savaş" verdiğine dikkat çekti.
SOSYAL MEDYA VE "ÇARPIK" AYNA ETKİSİ
Sosyal medyadaki filtrelerin ve idealize edilmiş beden imgelerinin Beden Dismorfik Bozukluğu'nu (bedenin çarpık algılanması) körüklediğini belirten Elbaşoğlu, durumu şöyle özetledi:
-
Filtre Tuzağı: Sürekli kusursuz görüntülere maruz kalmak, bireyin kendi gerçekliğini yetersiz görmesine neden oluyor.
-
Algı Kayması: Çok zayıf bir birey bile aynaya baktığında kendini "kilolu" görebiliyor. Bu, sorunun dış etkenlerden ziyade içsel bir algı bozukluğu olduğunu kanıtlıyor.
DİYET Mİ, BOZUKLUK MU?
Sera Elbaşoğlu, normal bir diyet ile yeme bozukluğu arasındaki farkın "zihinsel meşguliyet" süresi olduğunu vurguladı. Diyet belirli bir hedefle sınırlıyken, yeme bozukluğunda yemek (veya yememek) kişinin günlük yaşamının neredeyse tamamını kaplayan, onu sosyal hayattan koparan derin bir takıntıya dönüşüyor. |
